NIKOΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ

NIKOΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ (1883-1957)

Γράφουν οι Ανδριάννα, Αργυρώ, Μαριλίνα, Νεφέλη & Στέλλα

Ο Νίκος Καζαντζάκης υπήρξε ο μεγαλύτερος Έλληνας συγγραφέας των νεότερων χρόνων.Υπήρξε επίσης δημοσιογράφος,φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας.

Γεννήθηκε στο Ηράκλειο της Κρήτης υπό οθωμανική κατοχή στις 18 Φεβρουαρίου 1883 και πέθανε στις 26 Οκτωβρίου 1957, στο Φράιμπουργκ της Γερμανίας.

Σπούδασε Νομική στην Αθήνα (1902-1906), και μεταπτυχιακά στο Παρίσι (1907-1909), όπου επηρεάστηκε βαθύτατα από τις φιλοσοφικές αρχές του Μπερξόν και του Νίτσε. Θεωρούσε δασκάλους του τον Όμηρο, το Δάντη και τον Μπεργκσόν.

Το 1919 διορίστηκε από τον Βενιζέλο Γεν. Γραμματέας του Υπουργείου περιθάλψεως, υπεύθυνος για τους πρόσφυγες από τον Καύκασο. Τον επόμενο χρόνο, μετά την ήττα του κόμματος των Φιλελευθέρων, ο Καζαντζάκης αποχώρησε από το Υπουργείο Περιθάλψεως και πραγματοποίησε αρκετά ταξίδια στην Ευρώπη.

Επιστρέφει στην Ελλάδα και για την μεγάλη αγάπη του τα ταξίδια, γίνεται ανταποκριτής - δημοσιογράφος των Αθηναϊκών εφημερίδων Καθημερινή και  Ελεύθερος Λόγος. Για να έχει την οικονομική άνεση να ταξιδεύει γράφει άρθρα για εγκυκλοπαίδειες, παιδικά βιβλία με την πρώτη του γυναίκα την Γαλάτεια, μεταφράζει βιβλία από τα γαλλικά..

Ανάμεσα στα πολλά ταξίδια του απομονώνεται συχνά για να αφοσιωθεί στη μελέτη και στο γράψιμο. Πρώτα στο μοναδικό σπίτι του στην Αίγινα που περνάει και τα δύσκολα χρόνια της κατοχής και μετά σε διάφορα μέρη στο εξωτερικό (Τσεχοσλοβακία, Γερμανία, Γαλλία).

Ο Καζαντζάκης είναι πολυγραφότατος, αληθινός ακούραστος εργάτης της γραφής. Έγινε γνωστός στον πολύ κόσμο με τα μυθιστορήματα του, που είναι καρπός της ώριμης συγγραφικής του δημιουργίας, αλλά έχει ασχοληθεί με όλα τα λογοτεχνικά είδη.

Βασικός άξονας των βιβλίων του είναι η εσωτερική ελευθερία και η αξιοπρέπεια του ανθρώπου,η κοινωνική δικαιοσύνη, η τόλμη, όπως εκφράζεται στην κρητική παράδοση. Να κοιτάζεις άφοβα τον φόβο,να ζεις τη ζωή των θνητών και να συμπεριφέρεσαι σαν να είσαι αθάνατος,να αγωνίζεσαι για την καταξίωση της ψυχής, μιας ψυχής διαρκώς πεινασμένης και ανικανοποίητης, που κατατροπώνει και κατατρώει τη σάρκα και οδηγεί σε πνευματική υπέρβαση και λύτρωση.

Η ίδια η ζωή του είναι ένα μυθιστόρημα, μια διαρκής φιλοσοφική αναζήτηση, ένα υπαρξιακό ταξίδι.

Τι να πρωτογράψει κανείς για έναν άνθρωπο που ως δημοσιογράφος έχει γράψει ανταποκρίσεις από όλο το κόσμο, που ως ποιητής έχει γράψει το μεγαλύτερο σύγχρονο έπος, την Οδύσσειά του σε 33.333 στίχους... Που ως δημόσιος λειτουργός προσπάθησε για τον επαναπατρισμό 150.000 Ελλήνων του Καυκάσου στα ταραγμένα χρόνια της Οκτωβριανής επανάστασης... Που ως μεταφραστής μετέφρασε από τον Όμηρο μέχρι τον Πιραντέλο... Που ως φιλόσοφος είδε την “Ασκητική” του να παίρνει επάξια μια θέση ανάμεσα στα έργα των μεγάλων διανοητών... Που ως μυθιστοριογράφος είδε τα έργα του να μεταφράζονται σε πάνω από πενήντα γλώσσες και ευτύχισε να γίνουν ταινίες με παγκόσμια επιτυχία και προκαλώντας συζητήσεις και αναταραχή! (από τον “Ζορμπά” του Κακογιάννη μέχρι τον “Τελευταίο Πειρασμό” του Σκορτσέζε)

Πώς μπορεί να χαρακτηρίσει κανείς έναν άνθρωπο που έχει κατηγορηθεί ως αναρχικός, κομμουνιστής, εθνικιστής, φασίστας, άθεος, θρησκόληπτος, σωβινιστής, μισογύνης, μηδενιστής;

Που στην ψηφοφορία για την είσοδο του στην Ακαδημία Αθηνών δεν έγινε μέλος για δύο ψήφους... Που αφορίστηκε, συκοφαντήθηκε, λατρεύτηκε, δεν πήρε το Νόμπελ γιατί δεν υποστηρίχτηκε από την επίσημη Ελλάδα και είναι σαφώς ο πιο πολυδιαβασμένος Έλληνας συγγραφέας παγκόσμια και αυτός που έχει κάνει, πιο πολύ από οποιονδήποτε άλλο, γνωστή την Ελλάδα στο Εξωτερικό.

Πως μπορείς να χαρακτηρίσεις έναν τέτοιο άνθρωπο; Μόνο με δύο λέξεις, ήταν ένα Ελεύθερο Πνεύμα.

Τα πιο γνωστά έργα του Καζαντζάκη είναι: Ασκητική (1927), Οδύσσεια (1938), Βίος και πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά (1946), Ο καπετάν Μιχάλης (1953), Ο Χριστός ξανασταυρώνεται (1948), Ο τελευταίος πειρασμός (1955), Αναφορά στον Γκρέκο (1961), Ο φτωχούλης του Θεού (1956), Οι Αδερφοφάδες (1963), Ο Βραχόκηπος (1936), Όφις και κρίνο (1906).

Έγραψε επίσης, παιδικά μυθιστορήματα όπως το «Μέγας Αλέξανδρος» (1979) και «Στα Παλάτια της Κνωσού» (1981), καθώς και θεατρικά έργα και τραγωδίες, όπως: Προμηθέας Πυρφόρος, Προμηθέας Δεσμώτης, Κούρος, Οδυσσέας, Μέλισσα, Χριστός, Κωνσταντίνος ο Παλαιολόγος, Καποδίστριας, Χριστόφορος Κολόμβος, Σόδομα και Γόμορρα, Βούδας. Ακόμη, έκανε πολλές μεταφράσεις. Τα ταξιδιωτικά του έργα αναφέρονται σε Ιταλία, Αίγυπτο, Σινά, Παλαιστίνη, Κύπρο, Πελοπόννησο, Ισπανία, Αγγλία, Ρωσία, Ιαπωνία-Κίνα.

Ας δούμε μερικές ιστορικές φράσεις που είπε ο μεγάλος φιλόσοφος, ποιητής  και συγγραφέας «Νίκος Καζαντζάκης»:

Δεν ελπίζω τίποτα. Δεν φοβάμαι τίποτα. Είμαι λέφτερος.

Μια αστραπή η ζωή μας… μα προλαβαίνουμε.

Ο ,τι δεν συνέβη ποτέ, είναι ό,τι δεν ποθήσαμε αρκετά.

Έχεις τα πινέλα, έχεις τα χρώματα, ζωγράφισε τον παράδεισο και μπες μέσα.

Ο σωστός δρόμος είναι ο ανήφορος.

Δεν υπάρχουν ιδέες, υπάρχουν μονάχα άνθρωποι που κουβαλούν τις ιδέες,

κι αυτές παίρνουν το μπόι του ανθρώπου που τις κουβαλάει.

Η πέτρα, το σίδερο, το ατσάλι δεν αντέχουν. Ο άνθρωπος αντέχει.

Ερχόμαστε από μια σκοτεινή άβυσσο·

καταλήγουμε σε μια σκοτεινή άβυσσο· το μεταξύ φωτεινό διάστημα το λέμε Ζωή.

Αγάπα τον άνθρωπο γιατί είσαι εσύ…

Η ζωή όλη είναι μια φασαρία. Μόνο ο θάνατος δεν είναι.

Η ζωή είναι όταν λύνεις το ζωνάρι σου και ζητάς φασαρίες.

Αν μπορείς κοίταξε τον φόβο κατάματα και

ο φόβος θα φοβηθεί και θα φύγει.

Είπα στη μυγδαλιά: «Αδερφή, μίλησέ μου για το Θεό».

Κι η μυγδαλιά άνθισε.

Ν’ αγαπάς την ευθύνη

να λες εγώ, εγώ μονάχος μου

θα σώσω τον κόσμο.

Αν χαθεί,εγώ θα φταίω.

Η ευτυχία είναι πράγμα απλό και λιτοδίαιτο -

ένα ποτήρι κρασί, ένα κάστανο,

ένα φτωχικό μαγκαλάκι, η βουή της θάλασσας. Τίποτα άλλο.

Ότι  επιθυμείς να το φωνάζεις δυνατά, αγρίμι να γίνεσαι.

Δεν ταιριάζει η μετριότητα με τη λαχτάρα.

Σωτηρία θα πει να λυτρωθείς απ’ όλους τους σωτήρες·

αυτή ‘ναι η ανώτατη λευτεριά, η πιο αψηλή, όπου με δυσκολία αναπνέει

ο άνθρωπος.

Αντέχεις;

Μην καταδέχεσαι να ρωτάς: «Θα νικήσουμε; Θα νικηθούμε;» Πολέμα!

Η φυγή δεν είναι νίκη, τ’ όνειρο είναι τεμπελιά, και μόνο το έργο

μπορεί να χορτάσει την ψυχή και να σώσει τον κόσμο!

Κάθε Έλληνας που δεν παίρνει, ας είναι και μια φορά στη ζωή του, μια γενναία απόφαση, προδίνει τη ράτσα του.

Η αιωνιότητα είναι ποιότητα, δεν είναι ποσότητα,

αυτό είναι το μεγάλο, πολύ απλό μυστικό.

Η ευτυχία απάνω στη γης είναι κομμένη στο μπόι του ανθρώπου.

Δεν είναι σπάνιο πουλί να το κυνηγούμε πότε στον ουρανό,

πότε στο μυαλό μας.

Η ευτυχία είναι ένα κατοικίδιο πουλί στην αυλή μας.

Αξιοπρέπεια δεν είναι στο να κατέχω τιμές, αλλά στο να τις αξίζω.

Σχολ. έτος 2017 -2018